1.
WPROWADZENIE
Bezpieczeństwo cybernetyczne ma kluczowe znaczenie zarówno dla naszego dobrobytu, jak
również dla naszego bezpieczeństwa. W miarę wzrostu poziomu uzależnienia naszego
codziennego życia i gospodarki od technologii cyfrowych stopień naszego narażenia na
zagrożenia rośnie. Incydenty cybernetyczne stają się coraz bardziej zróżnicowane, zarówno
pod względem tego, kto jest za nie odpowiedzialny, jak i celów, jakie chcą osiągnąć ich
sprawcy. Szkodliwe działania cybernetyczne stanowią zagrożenie nie tylko dla naszych
gospodarek i dążenia do jednolitego rynku cyfrowego, ale także dla samego funkcjonowania
naszych demokracji, dla naszych wolności i naszych wartości. Nasze bezpieczeństwo
w przyszłości zależy od naszej zdolności do ochrony UE przed zagrożeniami
cybernetycznymi: zarówno infrastruktura cywilna, jak potencjał wojskowy są zależne od
bezpiecznych systemów cyfrowych. Uznano to na posiedzeniu Rady Europejskiej w czerwcu
2017 r.1, a także zapisano w globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej
i bezpieczeństwa Unii Europejskiej2.
Ryzyko to rośnie lawinowo. Z badań wynika, że gospodarcze skutki zjawiska
cyberprzestępczości wzrosły pięciokrotnie w latach 2013–2017, a do 2019 r. mogą ponownie
wzrosnąć czterokrotnie3. Odnotowano szczególny wzrost oprogramowania szantażującego
(ang. ransomware)4, a najnowsze ataki5 odzwierciedlają gwałtowną intensyfikację
przestępczej działalności cybernetycznej. Oprogramowanie szantażujące nie jest jednak
jedynym zagrożeniem.
Źródłami zagrożeń cybernetycznych są zarówno podmioty niepaństwowe, jak i państwowe:
często zagrożenia te mają charakter przestępczy i wynikają z chęci zysku, ale mogą być także
warunkowane politycznie lub strategicznie. Zagrożenie przestępcze ulega wzmocnieniu
wskutek zacierania się granic między cyberprzestępczością a tradycyjną przestępczością,
gdyż przestępcy wykorzystują internet zarówno jako sposób rozszerzania swojej działalności,
jak również jako źródło nowych metod i narzędzi do popełniania przestępstw6. W znacznej
większości przypadków szanse wytropienia przestępcy są minimalne, a szanse pociągnięcia
go do odpowiedzialności – jeszcze mniejsze.
Jednocześnie podmioty państwowe w coraz większym stopniu realizują swoje cele
geopolityczne nie tylko za pomocą tradycyjnych narzędzi, takich jak siły zbrojne, ale również
dzięki dyskretniejszym w użyciu narzędziom cybernetycznym, obejmującym wpływanie na
wewnętrzne procesy demokratyczne. Wykorzystywanie cyberprzestrzeni jako obszaru
prowadzenia wojny, autonomicznie lub w ramach podejścia hybrydowego, jest obecnie
powszechnie znanym faktem. Kampanie dezinformacyjne, rozpowszechnianie fałszywych
informacji oraz operacje cybernetyczne nakierowane na infrastrukturę krytyczną są coraz
bardziej powszechne i wymagają reakcji. Z tego względu w dokumencie otwierającym debatę
1
2
3
4
5
6
http://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2017/06/23-euco-conclusions/
http://europa.eu/globalstrategy/.
Przykłady: zob. McAfee & Centre for Strategic and International Studies, Net losses: Estimating the Global
Cost of Cybercrime (Straty netto: oszacowanie globalnych kosztów cyberprzestępczości) 2014.
Oprogramowanie szantażujące jest rodzajem złośliwego oprogramowania, które utrudnia lub ogranicza
użytkownikom dostęp do ich systemu przez zablokowanie ekranu systemu lub plików użytkownika do
momentu wpłacenia okupu.
W maju 2017 r. atak oprogramowania szantażującego WannaCry dotknął ponad 400 000 komputerów
w ponad 150 krajach. Miesiąc później atak z użyciem oprogramowania Petya dotknął Ukrainę i kilka
przedsiębiorstw na całym świecie.
Przedłożona przez Europol Ocena zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością, 2017.
2
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents