Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
II
Begrippenkader
1. Crisisbeheersing staat in het kader van dit Nationaal Handboek
voor coördinatie en besluitvorming over het geheel van
maatregelen en voorzieningen dat de rijksoverheid treft in
samenwerking met betrokken publieke en private partners in
een situatie waarbij de nationale veiligheid in het geding is of
kan zijn of bij een andere situatie, waarbij van een grote
maatschappelijke impact sprake is of kan zijn.2
2. De nationale veiligheid is in het geding als een of meer vitale
belangen van de Nederlandse staat en/of samenleving zodanig
bedreigd worden dat sprake is van (potentiële) maatschappelijke
ontwrichting. Die vitale belangen zijn:
-- territoriale veiligheid: het ongestoord functioneren van
Nederland als onafhankelijke staat in brede zin, dan wel de
territoriale integriteit in enge zin;
-- economische veiligheid: het ongestoord functioneren van
Nederland als een effectieve en efficiënte economie;
-- ecologische veiligheid: het beschikken over voldoende zelf
herstellend vermogen van de leefomgeving bij aantasting;
-- fysieke veiligheid: het ongestoord functioneren van de mens
in Nederland en zijn omgeving;
-- sociale en politieke stabiliteit: het ongestoorde voortbestaan
van een maatschappelijk klimaat waarin groepen mensen
goed met elkaar kunnen samenleven binnen de kaders van de
democratische rechtsstaat en gedeelde waarden.
Deze vijf belangen zijn vaak niet los van elkaar te zien. Meestal
zal sprake zijn van een nauwe samenhang tussen de afzonderlijke belangen.3
3. Op rijksniveau is ieder ministerie zelf verantwoordelijk voor de
te nemen crisisbeheersingsmaatregelen (preparatie, respons en
nafase) op het eigen beleidsterrein, voor de financiering daarvan
en voor de zorg om deze maatregelen goed af te stemmen met de
coördinerend Minister van Veiligheid en Justitie, de andere
rijkspartijen en de betrokken publieke en private partners.
Een ministerie is eveneens verantwoordelijk voor het stellen van
kaders voor de crisisbeheersingsmaatregelen te nemen door de
vitale bedrijven, instellingen en objecten, voor zover deze
entiteiten onder zijn verantwoordelijkheid vallen.4
4. Lokale of regionale situaties, incidenten of gebeurtenissen
worden in de meeste gevallen opgevangen door de op dat niveau
opererende overheden (zoals de gemeente, het waterschap of de
veiligheidsregio) en organisaties. Afhankelijk van aard en
omvang kunnen meerdere organisaties worden ingezet
(horizontale en/of verticale opschaling). Voor de verschillende
niveaus van opschaling hanteren de veiligheidsregio’s een
landelijk uniforme GRIP-opschalingssystematiek 5. Indien een
situatie, incident of gebeurtenis een interregionale betekenis
heeft, heeft de voorzitter van de bronregio de leiding over de
handhaving van de openbare orde en generieke openbare
veiligheid.
5. Het Rijk kan – afhankelijk van het verloop van de situatie en al
dan niet in combinatie – drie rollen vervullen: faciliteren,
richting geven en sturen.
a. Het Rijk faciliteert
Het Rijk kan de autoriteiten in de algemene keten (gemeente,
veiligheidsregio, provincie) of functionele keten (waterschap,
(vitale) sector) ondersteunen. De ondersteuning kan geschieden op verzoek van genoemde autoriteiten, dan wel op eigen
initiatief van het Rijk.
Bij situaties met een grote maatschappelijke impact valt te
denken aan een lokaal of regionaal incident of ongeval met veel
slachtoffers, een incident of ongeval in het buitenland met een
groot aantal Nederlandse slachtoffers of grote maatschappelijke
impact in Nederland, of evenementen met een (inter)nationale
uitstraling in Nederland.
2
Deze definitie is breder dan de definitie uit de Wet veiligheidsregio’s.
Crisisbeheersing staat in dat verband voor handhaving van de openbare
orde (Wvr, art. 1).
3
Strategie Nationale Veiligheid, Kamerstukken II, 2006-2007, 30 821,
nrs. 1 en 3.
4
Voor een actueel overzicht van de bestuurlijke verantwoordelijkheden
zie de Bestuurlijke netwerkkaarten crisisbeheersing (IFV 2015) en de
bijbehorende bevoegdhedenschema’s.
5
‘GRIP’ staat voor: Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings
Procedure. De GRIP-systematiek bestaat uit verschillende opschalingsniveaus: lokaal ( 1 t/m 3), regionaal (4) en interregionaal (5).
13
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents