Fletorja Zyrtare
Seksioni 1: Përmbledhje
Programi për bashkëpunimin ndërkufitar
ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës do të zbatohet
në kuadër të Instrumentit për Asistencën e
Paraanëtarësimit (IPA II). IPA II mbështet
bashkëpunimin ndërkufitar me synim nxitjen e
marrëdhënieve të mira fqinjësore, inkurajimin e
integrimit në BE dhe nxitjen e zhvillimit socialekonomik. Dispozitat ligjore për zbatimin e tij janë
përcaktuar në pjesët e mëposhtme të legjislacionit:
- Rregullorja (BE) nr. 231/2014 e Parlamentit
Evropian dhe e Këshillit, e 11 marsit 2014, për
themelimin e Instrumentit të Asistencës për
Paraanëtarësimin (IPA II),
- Rregullorja (BE) nr. 236/2014 e Parlamentit
Evropian dhe e Këshillit, e 11 marsit 2014, që
përcakton rregulla dhe procedura të përbashkëta
për zbatimin e instrumenteve të unionit për
financimin e veprimit të jashtëm,
- Rregullorja e Komisionit për Zbatimin (BE)
nr. 447/2014, e 2 majit 2014, mbi rregullat
specifike për zbatimin e rregullores IPA II.
1.1 Përmbledhje e programit
Programi ndërkufitar IPA ndërmjet Shqipërisë
dhe Kosovës mbulon një territor prej 8,335 km2,
me një popullsi të përgjithshme prej rreth 936,761
banorësh.
Gjatësia e vijës kufitare është 114 km3. Në
Shqipëri zonat përfituese mbulojnë 48% të
sipërfaqes së programit që mbulon 2 rajone të
përbëra nga 8 bashki, me një total prej 362
vendbanimesh. Të dyja rajonet nga Shqipëria
përfshijnë qarkun e Kukësit dhe qarkun e Lezhës.
Në Kosovë4, zona përfituese mbulon 52% të zonës
së programit dhe përfshin rajonin ekonomik jugor
të përbërë nga 6 komuna dhe rajonin ekonomik
perëndimor të përbërë nga 6 komuna.
Zona e programit ka një popullsi të
përgjithshme prej 936.761 banorë, nga e cila 76%
jetojnë në territorin e Kosovës dhe 24% jetojnë në
anën e Shqipërisë. Në të gjithë zonën e programit
popullsia është kryesisht rurale. Në rajonet e
Kosovës 65.9% e popullsisë është rurale, ndërsa në
Shqipëri popullsia rurale arrin 53.8%
Agjencia e Statistikave të Kosovës: Kosova, shifra të
2012-ës.
4
Agjencia Kadastrale e Kosovës, 2013.
3
Viti 2021 – Numri 7
Konkluzionet kryesore
Konkluzionet kryesore të analizës që pasqyrojnë
përgatitjen e dokumentit janë përmbledhur si më
poshtë:
Dallimet rajonale në aspektin e zhvillimit
ekonomik dhe shoqëror janë të dukshme jo vetëm
në të gjithë zonën e programit, por edhe brenda
rajoneve. Zona e programit ka një ekonomi
kryesisht industriale-agrare, me industri më të
zhvilluar në anën e Kosovës, ndërsa rajonet
shqiptare janë të dominuara nga bujqësia dhe
shërbimet. Të dyja palët kanë, pak a shumë, të
njëjtën strukturë ekonomike që mbështetet në
bujqësi, shërbime, tregjet me shumicë dhe pakicë,
ndërsa industria tradicionale është më e pranishme
në rajonet e Kosovës. Bujqësia dhe turizmi janë
përgjithësisht të rëndësishme për të dyja vendet,
por edhe të pashfrytëzuara dhe të pazhvilluara.
Tregtia ndërmjet të dyja anëve po vuan nga
barrierat administrative. Disa faktorë të
rëndësishëm që përfaqësojnë kufizimet për
zhvillimin ekonomik të rajonit janë, ndër të tjera,
mungesa e njohurive teknologjike dhe aftësive të
punës të nevojshme për t’iu përgjigjur kërkesave të
tregut për shërbime dhe produkte të kualitetit të
lartë. Prodhimet lokale nga të dyja anët e kufirit
kanë pak ose aspak akses në tregjet rajonale dhe
ndërkombëtare. Mekanizmat për mbështetjen e
biznesit janë të dobët dhe të pamjaftueshëm, duke
qenë pak më aktivë në Kosovë.
Konkurrueshmëria,
produktiviteti
dhe
ekspertiza janë mjaft të ulëta në të gjithë zonën e
programit. Investimi i mëtejshëm për rritjen e
nivelit të prodhimtarisë dhe teknologjisë është
parakusht për t’u bërë më konkurrues si brenda
dhe jashtë vendit. Industria e lehtë dhe industritë e
përpunimit të ushqimit konsiderohen edhe si
potencial për rritjen e përshpejtuar ekonomike të
zonës së programit. Ndërmarrjet e vogla dhe të
mesme (NVM-të), me më pak se 4 punonjës,
dominojnë hartën e bizneseve, ndërsa rrjetet
ekzistuese të biznesit në zonat kufitare janë të
pashfrytëzuara. Niveli i bashkëpunimit të biznesit
përtej kufirit është minimal. Sinergjitë midis
komuniteteve të biznesit duhet të zhvillohen
brenda zonës së programit dhe të përkrahen nga
iniciativat (CBC) BNK.
Sektori i bujqësisë është i një rëndësie të madhe
për zhvillimin ekonomik dhe punësimin në zonën e
programimit në Shqipëri, meqë një pjesë e madhe e
Faqe|1325
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents