przy użyciu elementu przymusu ingeruje w sprawy wewnętrzne lub zewnętrzne należące do
wyłącznej kompetencji innego państwa.
Nie istnieje powszechnie akceptowana definicja pojęcia „przymusu”, niemniej
niebudzącym wątpliwości przykładem niedozwolonej interwencji jest użycie siły.
Cyberoperacja negatywnie wpływająca na funkcjonowanie i bezpieczeństwo systemu
politycznego, gospodarczego, wojskowego lub społecznego państwa, i mogąca prowadzić do
zachowań, których w innych okolicznościach państwo nie podjęłoby, może zostać uznana za
niedozwoloną interwencję. W szczególności naruszeniem prawa międzynarodowego w tym
zakresie byłoby działanie w cyberprzestrzeni unicestwiające możliwość składania zeznań
podatkowych przez Internet, czy ingerencja w systemy teleinformatyczne uniemożliwiająca
rzetelne i terminowe przeprowadzenie wyborów demokratycznych. Takim naruszeniem
mogłoby być również unicestwienie możliwości głosowania nad ustawą przez parlament,
pracujący w trybie zdalnym, czy też modyfikacja wyników takiego głosowania. Warto również
zaznaczyć, że przeprowadzana na szeroką skalę oraz ukierunkowana kampania
dezinformacyjna również może być sprzeczna z zasadą nieinterwencji w szczególności, gdy
prowadzi do niepokojów społecznych, wymuszających określoną reakcję państwa.
4. Działania w cyberprzestrzeni przy spełnieniu określonych warunków mogą stanowić
naruszenie zakazu użycia siły
Zakaz groźby lub użycia siły wynika z art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych12 oraz
z międzynarodowego prawa zwyczajowego. Zgodnie z opinią doradczą Międzynarodowego
Trybunału Sprawiedliwości ws. legalności groźby lub użycia broni jądrowej13 uznanie danego
działania za użycie siły nie jest uzależnione od zastosowanego środka. Kluczowe znaczenie
mają skutki podjętych działań. W konsekwencji nie można wykluczyć, że cyberatak w
określonych okolicznościach osiągnie próg użycia siły. Za uznaniem cyberataku za użycie siły
przemawia możliwość spowodowania przezeń analogicznych skutków, jakie wywołałby
klasyczny atak zbrojny przy użyciu broni konwencjonalnej. Ocena tego, czy dana cyberoperacja
osiąga próg użycia siły musi być każdorazowo analizowana przy uwzględnieniu okoliczności
podjętych działań zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego. Za użycie siły można uznać
działania w cyberprzestrzeni prowadzące do: trwałego i znacznego uszkodzenia elektrowni,
wyłączenia systemu obrony przeciwrakietowej, czy przejęcie kontroli nad samolotem lub
statkiem pasażerskim i spowodowanie wypadku o istotnych skutkach. Nie jest to lista
wyczerpująca – każdorazowo kwalifikacja prawna będzie zależała od okoliczności konkretnego
ataku.
Cyberatak, który nie osiąga progu niedozwolonego użycia siły, może zostać uznany za
zakazaną interwencję lub działanie naruszające zasadę suwerenności.
12
Art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych: „Wszyscy członkowie powinni w swych stosunkach
międzynarodowych powstrzymywać się od stosowania groźby lub użycia siły przeciwko nietykalności terytorium
albo niepodległości politycznej któregokolwiek państwa, lub wszelkiego innego sposobu, niezgodnego z zasadami
Narodów Zjednoczonych.”
13
Opinia doradcza Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie legalności użycia broni jądrowej, ICJ
Rep. 1996, § 39.
5
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents