przy użyciu elementu przymusu ingeruje w sprawy wewnętrzne lub zewnętrzne należące do wyłącznej kompetencji innego państwa. Nie istnieje powszechnie akceptowana definicja pojęcia „przymusu”, niemniej niebudzącym wątpliwości przykładem niedozwolonej interwencji jest użycie siły. Cyberoperacja negatywnie wpływająca na funkcjonowanie i bezpieczeństwo systemu politycznego, gospodarczego, wojskowego lub społecznego państwa, i mogąca prowadzić do zachowań, których w innych okolicznościach państwo nie podjęłoby, może zostać uznana za niedozwoloną interwencję. W szczególności naruszeniem prawa międzynarodowego w tym zakresie byłoby działanie w cyberprzestrzeni unicestwiające możliwość składania zeznań podatkowych przez Internet, czy ingerencja w systemy teleinformatyczne uniemożliwiająca rzetelne i terminowe przeprowadzenie wyborów demokratycznych. Takim naruszeniem mogłoby być również unicestwienie możliwości głosowania nad ustawą przez parlament, pracujący w trybie zdalnym, czy też modyfikacja wyników takiego głosowania. Warto również zaznaczyć, że przeprowadzana na szeroką skalę oraz ukierunkowana kampania dezinformacyjna również może być sprzeczna z zasadą nieinterwencji w szczególności, gdy prowadzi do niepokojów społecznych, wymuszających określoną reakcję państwa. 4. Działania w cyberprzestrzeni przy spełnieniu określonych warunków mogą stanowić naruszenie zakazu użycia siły Zakaz groźby lub użycia siły wynika z art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych12 oraz z międzynarodowego prawa zwyczajowego. Zgodnie z opinią doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości ws. legalności groźby lub użycia broni jądrowej13 uznanie danego działania za użycie siły nie jest uzależnione od zastosowanego środka. Kluczowe znaczenie mają skutki podjętych działań. W konsekwencji nie można wykluczyć, że cyberatak w określonych okolicznościach osiągnie próg użycia siły. Za uznaniem cyberataku za użycie siły przemawia możliwość spowodowania przezeń analogicznych skutków, jakie wywołałby klasyczny atak zbrojny przy użyciu broni konwencjonalnej. Ocena tego, czy dana cyberoperacja osiąga próg użycia siły musi być każdorazowo analizowana przy uwzględnieniu okoliczności podjętych działań zgodnie z wymogami prawa międzynarodowego. Za użycie siły można uznać działania w cyberprzestrzeni prowadzące do: trwałego i znacznego uszkodzenia elektrowni, wyłączenia systemu obrony przeciwrakietowej, czy przejęcie kontroli nad samolotem lub statkiem pasażerskim i spowodowanie wypadku o istotnych skutkach. Nie jest to lista wyczerpująca – każdorazowo kwalifikacja prawna będzie zależała od okoliczności konkretnego ataku. Cyberatak, który nie osiąga progu niedozwolonego użycia siły, może zostać uznany za zakazaną interwencję lub działanie naruszające zasadę suwerenności. 12 Art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych: „Wszyscy członkowie powinni w swych stosunkach międzynarodowych powstrzymywać się od stosowania groźby lub użycia siły przeciwko nietykalności terytorium albo niepodległości politycznej któregokolwiek państwa, lub wszelkiego innego sposobu, niezgodnego z zasadami Narodów Zjednoczonych.” 13 Opinia doradcza Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie legalności użycia broni jądrowej, ICJ Rep. 1996, § 39. 5

Select target paragraph3

Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents