8. Do cyberprzestrzeni stosują się normy międzynarodowego prawa humanitarnego Normy międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH) 20 mają zastosowanie w sytuacji istnienia konfliktu zbrojnego, międzynarodowego lub niemiędzynarodowego. Podstawowe zasady MPH to zasada humanitaryzmu, proporcjonalności, konieczności wojskowej oraz rozróżniania. Wymogi MPH znajdują zastosowanie również do działań prowadzonych w cyberprzestrzeni w trakcie konfliktu zbrojnego. Podejmując działania w cyberprzestrzeni, należy brać pod uwagę zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie skutki takich operacji. 9. Retorsje i środki odwetowe jako instrumenty odpowiedzi na szkodliwe działania w cyberprzestrzeni Zgodnie z prawem międzynarodowym państwo może podjąć środki w odpowiedzi na nieprzyjazne działania w cyberprzestrzeni poniżej progu napaści zbrojnej21. Praktyka międzynarodowa wskazuje, że państwa mogą skorzystać z wachlarza środków w celu zapewnienia przestrzegania prawa przez inne podmioty prawa międzynarodowego. W szczególności państwo będące celem ataku, w reakcji na wrogie działania może odpowiedzieć, korzystając z retorsji lub środków odwetowych. Retorsje stanowią odpowiedź państwa w reakcji na sprzeczne z jego interesami lub wrogie działania innego państwa. Środki podjęte w ramach retorsji mogą stanowić reakcję zarówno na legalne jak i nielegalne działania innego podmiotu prawa międzynarodowego, natomiast same w sobie muszą być zgodne z prawem międzynarodowym. Środki odwetowe stanowią reakcję państwa, którego prawnomiędzynarodowe uprawnienia zostały naruszone przez inny podmiot. Polegają one na niewykonywaniu przez określony czas międzynarodowych zobowiązań w celu nakłonienia państwa naruszającego prawo międzynarodowe do wypełnienia ciążących na nim zobowiązań oraz powstrzymania go od ponownego naruszenia prawa. Równocześnie RP stoi na stanowisku, że ewolucja międzynarodowego prawa zwyczajowego w ostatnich dwóch dekadach pozwala uznać możliwość podejmowania przez państwa również środków odwetowych w interesie ogólnym. W szczególności możliwość podejmowania tego rodzaju środków aktualizuje się w odpowiedzi na naruszanie przez państwa norm bezwzględnie obowiązujących, jak np. zakaz agresji. Stosując wyżej wskazane środki, państwo zobowiązane jest do działania zgodnie z zasadą proporcjonalności. Ponadto, zarówno retorsje jak i środki odwetowe nie mogą powodować naruszenia norm dotyczących podstawowych praw człowieka, zobowiązań z zakresu międzynarodowego prawa humanitarnego oraz norm bezwzględnie obowiązujących. 20 Są one w szczególności wyrażone w czterech Konwencjach genewskich z 1949 r. oraz dwóch Protokołach dodatkowych z 1977 r. oraz w międzynarodowym prawie zwyczajowym. 21 Przykładem jest decyzja Rady (WPZiB) 2019/797 z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie środków ograniczających w celu zwalczania cyberataków zagrażających Unii lub jej państwom członkowskim, która „ustanawia ramy dla ukierunkowanych środków ograniczających służących zapobieganiu cyberatakom i reagowaniu na cyberataki, które wywołują poważne skutki i stanowią zewnętrzne zagrożenie dla Unii lub jej państw członkowskich” (akapit 7 preambuły). 8

Select target paragraph3

Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents