1.
INLEIDING
Cyberbeveiliging is van cruciaal belang voor onze welvaart en onze veiligheid. Naarmate ons
dagelijks leven en onze economieën meer vervlochten raken met digitale technologieën,
worden we kwetsbaarder. Cyberincidenten worden steeds diverser, zowel als je kijkt naar wie
er achter zit als wat zij willen bereiken. Kwaadwillige cyberactiviteiten vormen niet alleen
een bedreiging voor onze economieën en de ontwikkeling van de digitale eengemaakte markt,
maar ook voor onze democratieën, onze vrijheden en onze waarden. Onze veiligheid zal in de
toekomst afhangen van ons vermogen om de EU te beschermen tegen cyberaanvallen: zowel
de civiele infrastructuur als de militaire capaciteit steunen op veilige digitale systemen. Dit is
erkend door de Europese Raad van juni 20171 en ook in de integrale strategie voor het
buitenland- en veiligheidsbeleid van de Europese Unie2.
De risico’s nemen exponentieel toe. Uit studies blijkt dat de economische impact van
cybercriminaliteit tussen 2013 en 2017 vervijfvoudigd is en tegen 2019 nog eens viermaal zo
groot zou kunnen worden3. Met name ransomware4 wordt meer gebruikt en de recente
aanvallen5 wijzen op een dramatische toename van deze vorm van cybercriminaliteit. Het
gevaar komt evenwel niet alleen uit die hoek.
De cyberdreigingen komen zowel van statelijke als niet-statelijke actoren: ze zijn vaak
crimineel gemotiveerd, gedreven door winstbejag, maar kunnen ook een politieke en
strategische inslag hebben. De criminele dreiging wordt versterkt nu de grens tussen
cybercriminaliteit en “traditionele” misdaad vervaagt: criminelen gebruiken het internet niet
alleen voor de uitbreiding van hun bestaande activiteiten, maar ook in hun zoektocht naar
nieuwe methoden en instrumenten om misdaden te plegen6. In het merendeel van de gevallen
is de kans echter miniem dat de criminelen kunnen worden opgespoord, en is de kans op
vervolging nog kleiner.
Tegelijkertijd bereiken statelijke actoren hun geopolitieke doelen steeds vaker niet alleen met
traditionele middelen, zoals militair geweld, maar ook met discretere cyberinstrumenten,
bijvoorbeeld door binnenlandse democratische processen te beïnvloeden. Dat de cyberspace
gebruikt wordt voor oorlogsvoering, op zichzelf staand of als onderdeel van een hybride
benadering, wordt nu algemeen erkend. Desinformatiecampagnes, fakenieuws en
cyberaanvallen op kritieke infrastructuurvoorzieningen komen steeds vaker voor en hiertegen
moet worden opgetreden. Om deze reden heeft de Commissie in haar discussienota over de
toekomst van de Europese defensie7 het belang van samenwerking op het gebied van
cyberdefensie benadrukt.
Als we onze cyberbeveiliging niet gevoelig versterken, zullen de risico’s toenemen naarmate
de digitale transformatie zich voltrekt. Verwacht wordt dat in 2020 tientallen miljarden
toestellen zullen zijn aangesloten op het internet der dingen, maar toch is cyberbeveiliging bij
1
2
3
4
5
6
7
http://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2017/06/23-euco-conclusions/
http://europa.eu/globalstrategy/
Zie bijvoorbeeld McAfee & Centre for Strategic and International Studies "Net losses: Estimating the Global
Cost of Cybercrime" 2014.
Ransomware is een soort malware die de toegang tot het computersysteem van de gebruiker blokkeert of
beperkt door het scherm te vergrendelen of door bestanden te vergrendelen totdat er losgeld (“ransom”) is
betaald.
In mei 2017 werden meer dan 400 000 computers in meer dan 150 landen getroffen door een aanval met
WannaCry-ransomware. Een maand later werden Oekraïne en een aantal bedrijven over de hele wereld het
slachtoffer van de aanval met Petya-ransomware
Dreigingsevaluatie van de zware en georganiseerde criminaliteit voor 2017 van Europol.
https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/reflection-paper-defence_nl.pdf
2
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents