volle bijdragen aan deze aanpak en noodzakelijkerwijs een versnelling hoger schakelen met
betrekking tot sectoren die essentiële diensten leveren, zoals vastgesteld in de NIS-richtlijn.
2.4
Weerbaarheid door snelle noodrespons
De schade door een cyberaanval kan worden beperkt als er snel en doeltreffend wordt
gereageerd. Dit toont ook aan dat overheidsinstanties niet machteloos staan tegenover
cyberaanvallen en versterkt het vertrouwen. Wat de respons van de EU-instellingen zelf
betreft, moeten de cyberbeveiligingsaspecten worden geïntegreerd in de bestaande
crisisbeheersingsmechanismen van de EU: de geïntegreerde EU-regeling politieke
crisisrespons, gecoördineerd door het voorzitterschap van de Raad37, en de algemene
systemen voor snelle waarschuwing van de EU38. Als een lidstaat moet reageren op een
cyberincident of -aanval van bijzonder ernstige aard, kan dit voldoende reden zijn om een
beroep te doen op de solidariteitsclausule van de EU39.
Om snel en doeltreffend te kunnen reageren is er ook een snel mechanisme voor informatieuitwisseling tussen alle belangrijke actoren op nationaal en EU-niveau nodig, wat dan weer
betekent dat er duidelijkheid moet bestaan over hun respectieve taken en
verantwoordelijkheden. De Commissie heeft instellingen en lidstaten geraadpleegd over een
“blauwdruk” voor een doeltreffend proces om in geval van een grootschalig cyberincident
operationeel te reageren op Unie- en lidstaatniveau. In de blauwdruk – die in een
mededeling40 van dit pakket wordt gepresenteerd – wordt uitgelegd hoe cyberbeveiliging
wordt opgenomen in de bestaande crisisbeheersingsmechanismen op EU-niveau en worden de
doelstellingen en samenwerkingsvormen tussen de lidstaten onderling en tussen de lidstaten
en de betrokken instellingen, diensten, agentschappen en organen van de EU41 beschreven om
op grootschalige cyberincidenten en -crises te reageren. In de aanbeveling wordt de lidstaten
en de EU-instellingen ook verzocht een EU-kader voor respons op cybercrises vast te stellen
om de blauwdruk in praktijk te brengen. De blauwdruk zal regelmatig worden getest bij
cyberbeveiligings- en andere crisisbeheersingsoefeningen42 en zo nodig worden bijgewerkt.
Aangezien cyberincidenten aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor de werking van de
economie en voor het dagelijkse leven van mensen, zou de optie van een
cyberbeveiligingsnoodfonds kunnen worden onderzocht, naar het voorbeeld van dergelijke
crisismechanismen op andere beleidsterreinen van de EU. Zo zouden lidstaten tijdens of na
een ernstig incident hulp kunnen zoeken op EU-niveau, op voorwaarde dat de lidstaat
voorafgaand aan het incident een solide cyberbeveiligingssysteem heeft ingesteld, met
inbegrip van de volledige uitvoering van de NIS-richtlijn en beproefde risicobeheersings- en
toezichtskaders op nationaal niveau. Met een dergelijk fonds – dat de bestaande mechanismen
voor crisismanagement op EU-niveau zou aanvullen – kan snelle-responsvermogen worden
37
38
39
40
41
42
preventie, -schadebeperking en -respons. Zie bv. de European Energy Information Sharing and Analysis
Centres (Europese centra voor informatie-uitwisseling en -analyse in de energiesector – http://www.eeisac.eu).
Hierdoor kan de respons op grote sectoroverschrijdende crises worden gecoördineerd op het hoogste
politieke niveau.
Deze maken het mogelijk om intern informatie uit te wisselen en coördinatie tot stand te brengen met
betrekking tot nieuwe multisectorale crises of voorspelbare of onmiddellijke dreigingen die een optreden op
EU-niveau vereisen.
Krachtens artikel 222 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
C(2017) 6100 final.
Met inbegrip van Europol, Enisa, het computercrisisteam voor de EU-instellingen en -agentschappen (CERTEU) en het Centrum van de Europese Unie voor de analyse van inlichtingen (EU-Intcen).
Zoals de door het Enisa georganiseerde oefeningen: https://www.enisa.europa.eu/topics/cyberexercises/cyber-europe-programme
9
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents