1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι κρίσιμης σημασίας, τόσο για την ευημερία όσο και για την ασφάλειά μας. Καθώς η καθημερινή μας ζωή και οι οικονομίες μας εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τις ψηφιακές τεχνολογίες, αυξάνεται αντιστοίχως και η έκθεσή μας στον σχετικό κίνδυνο. Τα περιστατικά που αφορούν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις τόσο από την άποψη του προσώπου που ευθύνεται για το περιστατικό όσο και ως προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Οι κακόβουλες δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο δεν απειλούν μόνο τις οικονομίες και την πορεία μας προς την ψηφιακή ενιαία αγορά, αλλά και την ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας, τις ελευθερίες και τις αξίες μας. Η μελλοντική μας ασφάλεια εξαρτάται από την προσαρμογή της ικανότητάς μας να προστατεύουμε την ΕΕ από τις απειλές στον κυβερνοχώρο: τόσο οι μη στρατιωτικές υποδομές όσο και η στρατιωτική ικανότητα βασίζονται σε ασφαλή ψηφιακά συστήματα. Αυτό αναγνωρίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου 20171, καθώς και στη συνολική στρατηγική για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας2. Οι κίνδυνοι αυξάνονται εκθετικά. Από μελέτες προκύπτει ότι οι οικονομικές επιπτώσεις του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο πενταπλασιάστηκαν από το 2013 έως το 2017 και ενδέχεται μάλιστα να τετραπλασιαστούν έως το 20193. Ιδιαίτερη αύξηση έχει διαπιστωθεί στις περιπτώσεις που αφορούν το λογισμικό ransomware4 (λυτρισμικό), καθώς οι πρόσφατες επιθέσεις5 αντικατοπτρίζουν τη ραγδαία αύξηση της εγκληματικής δραστηριότητας στον κυβερνοχώρο. Ωστόσο, το λυτρισμικό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση τη μοναδική απειλή. Οι απειλές στον κυβερνοχώρο προέρχονται τόσο από μη κρατικούς όσο και από κρατικούς παράγοντες: συχνά πρόκειται για εγκληματικές ενέργειες, με κίνητρο το κέρδος, αλλά μπορεί επίσης να έχουν πολιτικό και στρατηγικό χαρακτήρα. Η εγκληματική απειλή εντείνεται λόγω των ασαφών ορίων μεταξύ του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο και του «παραδοσιακού» εγκλήματος, δεδομένου ότι οι δράστες χρησιμοποιούν το διαδίκτυο τόσο ως μέσο για την επέκταση των δραστηριοτήτων τους όσο και ως πηγή για την εξεύρεση νέων μεθόδων και εργαλείων τέλεσης εγκλημάτων6. Ωστόσο, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, οι πιθανότητες εντοπισμού των εγκληματιών είναι ελάχιστες και οι πιθανότητες δίωξης ακόμη λιγότερες. Ταυτόχρονα, κρατικοί παράγοντες επιτυγχάνουν όλο και περισσότερο τους γεωπολιτικούς τους στόχους κάνοντας χρήση όχι μόνο παραδοσιακών εργαλείων, όπως οι στρατιωτικές δυνάμεις, αλλά και περισσότερο διακριτικών εργαλείων του κυβερνοχώρου, μεταξύ άλλων παρεμβαίνοντας σε εσωτερικές δημοκρατικές διαδικασίες. Η χρήση του κυβερνοχώρου ως πεδίου πολεμικών επιχειρήσεων, είτε αυτόνομα είτε στο πλαίσιο υβριδικής προσέγγισης, αναγνωρίζεται πλέον ευρέως. Τα φαινόμενα των εκστρατειών παραπληροφόρησης, των ψευδών ειδήσεων και των δραστηριοτήτων στον κυβερνοχώρο που έχουν ως στόχο υποδομές ζωτικής σημασίας αυξάνονται συνεχώς και πρέπει να αντιμετωπιστούν. Για τον λόγο αυτό, 1 2 3 4 5 6 http://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2017/06/23-euco-conclusions/. http://europa.eu/globalstrategy/. Βλέπε, για παράδειγμα: McAfee & Centre for Strategic and International Studies, «Net losses: Estimating the Global Cost of Cybercrime», 2014. Το λυτρισμικό είναι είδος κακόβουλου λογισμικού το οποίο εμποδίζει ή περιορίζει την πρόσβαση των χρηστών στο σύστημά τους, κλειδώνοντας είτε την οθόνη του συστήματος είτε τα αρχεία των χρηστών έως ότου καταβληθούν λύτρα. Τον Μάιο του 2017, η επίθεση του λυτρισμικού WannaCry πρόσβαλε περισσότερους από 400 000 υπολογιστές σε πάνω από 150 χώρες. Έναν μήνα αργότερα, η επίθεση του λυτρισμικού Petya έπληξε την Ουκρανία και διάφορες εταιρείες σε όλον τον κόσμο. Ευρωπόλ, «Serious and Organised Crime Threat Assessment 2017» (Αξιολόγηση απειλών όσον αφορά το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα για το 2017). 2

Select target paragraph3

Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents