Nationaal Handboek Crisisbesluitvorming
Het Rijk verschaft:
-- expertise, kennis of advies;
-- mogelijkheden tot afstemming en coördinatie tussen
partijen;
-- facilitering voor operationele processen, informatievoorziening, informatieverstrekking en crisiscommunicatie;
-- middelen (bijvoorbeeld communicatiemiddelen, zoals
www.crisis.nl of het publieksinformatienummer 0800-1351);
-- coördinatie van bijstand (bijvoorbeeld via het Landelijk
Operationeel Coördinatiecentrum, LOCC), contact en
informatie-uitwisseling met buurregio, bijvoorbeeld bij
tekort aan lokale of regionale crisiscommunicatiemensen
als liaison optreden naar buurregio.
-- het treffen van maatregelen bij stralingsincidenten
categorie A;
-- het sluiten van het luchtruim;
-- het treffen van vorderingsmaatregelen bij algemene,
langdurige schaarste aan goederen of diensten;
-- het treffen van maatregelen ter voorkoming of beperking
van de gevolgen van een terroristische dreiging of aanslag;
-- het treffen van maatregelen bij een (dreigende) grootschalige overstroming (bijvoorbeeld grootschalige evacuatie);
-- het treffen van beperkende maatregelen inzake levering en
gebruik van drinkwater;
-- het treffen van maatregelen in geval van een groot
ICT-incident;
-- het (laten) geven van een aanwijzing.7
b. Het Rijk geeft richting
Het Rijk kan richting geven in een situatie, incident of
gebeurtenis waarbij enige vorm van coördinatie en/of het
stimuleren van eenduidigheid in het optreden van de
verantwoordelijke autoriteiten in de algemene en/of functionele keten gewenst of noodzakelijk is.
Richting geven geschiedt door middel van een dringend advies
van het Rijk aan de betrokken autoriteiten. Dit dringend
advies is met name bedoeld om een gezamenlijk optreden te
bewerkstelligen en/of uiteenlopende belangen van de
betrokken partijen te verenigen.
Het advies kan geschieden op verzoek van bedoelde autori
teiten, dan wel op eigen initiatief van het Rijk. Het dringend
advies heeft betrekking op één of meer specifieke onderdelen
van het optreden van de betrokken autoriteiten. Deze zijn
verplicht een terugkoppeling te geven van wat zij met het
dringend advies van het Rijk hebben gedaan; zij kunnen alleen
beargumenteerd afwijken.
Sturing door het Rijk zal plaatsvinden ter waarborging van het
(inter)nationaal belang, waaronder wordt begrepen:
-- de belangen van de veiligheid van de staat;
-- het algemeen belang;
-- de vijf vitale belangen in het kader van de nationale
veiligheid.
Bij het toepassen van bevoegdheden moet vanzelfsprekend
worden voldaan aan de in de betreffende wet gestelde
inhoudelijke en/of procedurele voorwaarden voor het kunnen
uitoefenen van een bevoegdheid en aan de beginselen van
subsidiariteit en proportionaliteit.
De betrokken bewindspersonen stemmen de inzet en
uitoefening van hun bevoegdheden onderling af. Ingeval van
situaties, waarbij de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing
is geactiveerd, vindt de afstemming plaats in deze commissie.
Voorbeelden van richting geven zijn:
-- afgestemde (crisis)communicatie en woordvoeringslijnen;
-- het opstellen van beleidsuitgangspunten ten behoeve van
landelijk uniforme maatregelen ter handhaving van de
openbare orde;
-- het opstellen van tolerantiegrenzen.
Wanneer het Rijk bevoegdheden gaat toepassen, communiceert het Rijk hierover via het Nationaal Crisiscentrum c.q. het
verantwoordelijk Departementaal Coördinatiecentrum (DCC)
expliciet aan de betrokken publieke en private partijen die
daar gevolgen van ondervinden. Toepassing van formele
bevoegdheden door het Rijk vormt het kader voor de inzet van
de decentrale bevoegdheden; er is geen sprake van het
overnemen van die bevoegdheden; uitzonderingen hierop
kunnen voorkomen in buitengewone omstandigheden (mits
geregeld in een (nood)wet 8) en bij taakverwaarlozing.
c. Het Rijk stuurt
Het Rijk kan sturen. Dit kan alleen door het toepassen van
formele bevoegdheden. Deze bevoegdheden hebben een
wettelijke basis, al dan niet in de zogeheten noodwetgeving.
Enkele voorbeelden van toepassing6 zijn:
-- het treffen van beveiligings- en bewakingsmaatregelen in
het rijksdomein;
-- het voorzien in bijstand door politie, brandweer, GHOR en
defensie, al dan niet in geval van schaarste;
-- het treffen van maatregelen ter bestrijding van infectie
ziekten (A-ziekten);
6
14
Een niet-uitputtend bedoelde lijst van bevoegdheden is te raadplegen
via www.nctv.nl.
Sturing door het Rijk laat onverlet de noodzakelijke afstemming op lokaal, regionaal of bovenregionaal niveau met
partners, waaronder de zogeheten rijksheren.
7
Dit kan bijvoorbeeld ook door de commissaris van de Koning, die op
basis van de Wet veiligheidsregio’s en de ambtsinstructie cdK (beleids-)
aanwijzingen kan geven.
8
Bijvoorbeeld artikel 54 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr): in
buitengewone omstandigheden kan de minister van VenJ, indien het
algemeen belang zulks dringend eist, bevoegdheden van de commissaris
van de Koning en van de burgemeester op grond van de Wvr geheel of
ten dele aan zich trekken dan wel een andere autoriteit daarmee geheel
of ten dele belasten.
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents