4 Militair vermogen
4.1 Inleiding
De totale capaciteit die de krijgsmacht levert om de haar opgedragen hoofdtaken te
vervullen, wordt ‘militair vermogen’ genoemd. Dit militaire vermogen bestaat niet alleen
uit personeel en materieel, maar ook uit minder zichtbare factoren als bereidheid, cohesie,
leiderschap, doctrine, vernieuwend vermogen, enz. Om doctrine te kunnen toepassen, is
inzicht noodzakelijk in al deze factoren.
Het militaire vermogen wordt uitgedrukt in een model (zie figuur 4-1) bestaande uit een
mentale, een fysieke en een conceptuele component. Dit hoofdstuk beschrijft het model en
bespreekt dit in relatie met de operationele omgeving, alsmede het ontwikkelen en de inzet
van militair vermogen. Zowel de omgeving als de inzet van militair vermogen stellen eisen
aan de effectiviteit en efficiëntie van het ontwikkelde militair vermogen. Dit betekent dat
het in te zetten militaire vermogen op een bepaald niveau moet worden gebracht voordat
het kan worden ingezet.
Militair vermogen in historisch perspectief
Sinds de jaren negentig van de 20e eeuw ontstond als concept in de doctrine het begrip
‘militair vermogen’, bestaande uit een conceptuele, een fysieke en een mentale
component. Op zich waren deze drie aspecten van vermogen niet nieuw aan de militaire
machtsuitoefening. Hun verschijningsvormen en onderlinge samenhang wijzigden in de
loop der tijd wel.
Vanaf het midden van de 19e eeuw was er sprake van een constante wapentechnologische ontwikkeling. Door de komst van automatische wapens, snelvuurgeschut,
rookloos kruit, gepantserde (stoom)schepen, spoorwegen, vliegtuigen en ‘vechtwagens’
nam de effectiviteit, mobiliteit en slagkracht van krijgsmachten toe. De toenemende
controle van overheden op de maatschappij maakte het tevens mogelijk om steeds meer
mensen en middelen te mobiliseren. Globaal waren er drie fases: 1) het vergroten van de
vuurkracht (19e eeuw), 2) het vergroten van de mobiliteit (eerste helft 20e eeuw) en 3) het
vergroten van de commandovoeringsmogelijkheden en digitalisering (eind 20e eeuw).
De komst van legers met dienstplichtigen maakte het nodig een centraal geformuleerde
manier van optreden te ontwikkelen. Landen ontwikkelden in de loop van de 19e en 20e
eeuw hun eigen doctrines, gebaseerd op eigen oorlogservaringen, maar zeker ook
maatschappelijke opvattingen. Het gedachtegoed van klassieke militaire denkers als
63
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents