Jomini en Von Clausewitz (landoptreden), Mahan en Corbett (maritiem optreden) en Douhet en Mitchell (luchtoptreden) heeft nog steeds invloed op het conceptueel denken van moderne krijgsmachten. De mentale component speelde van oudsher een belangrijke rol bij het bepalen van het militair vermogen. In de 19e eeuw lag de nadruk vooral op fysieke en mentale hardheid, opofferingsgezindheid en het willen en kunnen incasseren van zware verliezen, zonder de wil om te vechten (en te winnen) te verliezen. In de loop van de 20e eeuw werd de nadruk op de fysieke offers minder en werd er meer aandacht geschonken aan zaken als motivatie, teamgeest, training, rechtvaardiging en maatschappelijke acceptatie en ondersteuning. 64 Tot en met de Eerste Wereldoorlog beschouwden militair denkers de mentale component als doorslaggevend. Het land met het grootste incasseringsvermogen zou uiteindelijk de oorlog winnen. Op grond van de ervaringen uit 1914-1918 verschoof de nadruk naar het conceptuele en het fysieke element. De Tweede Wereldoorlog liet zien dat de fysieke component uiteindelijk inderdaad de doorslag gaf. Na de Koude Oorlog kwam de nadruk weer meer te liggen op de conceptuele component. In ‘de nieuwe wereldorde’ moesten krijgsmachten het hoofd bieden aan een veelheid van dreigingen en kregen ze te maken met een veelheid van taken, zoals pacificatie en stabilisatie, militair gezag, peacekeeping en counter-insurgency. Ooit daarvoor ontwikkelde doctrines en geleerde lessen werden weer bestudeerd en geoefend. Van oudsher werd bij militaire operaties een onderscheid gemaakt tussen tactiek en strategie. Tactiek behelsde de activiteiten op het gevechtsveld; strategie alle overige zaken, zoals de manier waarop de veldslagen voorbereid en opgezet moesten worden (de campagne). In de 19e eeuw werd de moderne oorlogvoering door technologische ontwikkelingen en betere nationale organisatie massaler en complexer. Strategie was in toenemende mate het niveau waarop de maatregelen en doelstellingen ter voorbereiding op de oorlog vorm kregen. Bij de militaire inzet ontstond zo ruimte voor een ‘operationeel’ niveau. Na de Eerste Wereldoorlog waren het de Russische en Duitse krijgsmachten die dit niveau als eersten een eigen plek gaven binnen hun militair optreden en doctrines. Uiteindelijk werden na de Tweede Wereldoorlog de volgende vijf niveaus van optreden onderkend, beschreven en geïnstitutionaliseerd: het politiek-strategische, het militairstrategische, het operationele, het tactische en het technische niveau. Tot het einde van de Koude Oorlog was de overlap tussen deze niveaus beperkt, al waren er verschillen per krijgsmachtdeel. Bij de landstrijdkrachten waren de niveaus in het kader van de verdedigingstaak op West-Duits grondgebied het meest gekoppeld aan de omvang van eenheden. Het militair-strategisch niveau was het werkterrein van de theater­ Nederlandse Defensie Doctrine

Select target paragraph3

Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents